شهر امام خمینی(ره) را بهتر بشناسید(محض اطلاع بعضی ها)

خمین در یک نگاه

شهرستان خمین، جنوبی ترین شهرستان استان مرکزی محسوب می شود از شمال به شهرستان اراک و سربند، از شرق به محلات، از جنوب به گلپایگان (استان اصفهان) و از غرب به الیگودرز (استان لرستان) محدود می گردد. وسعت این شهرستان 2267 کیلومتر مربع است.

مرکز آن در شهر خمین در ارتفاع 1800 متر از سطح دریا واقع گردیده است. شهرستان خمین دارای 1 شهر 2 بخش و7 دهستان به مرکزیت شهر خمین می باشد و فاصله آن تا مرکز استان (اراک) 60 کیلومتر می باشد. جمعیت آن در سال 1375، 118424 نفر بوده که از این تعداد 39 درصد ساکن در تنها نقطه شهرستان (خمین) بوده‌اند.

این شهرستان تقریباً در مرکز کشور واقع گردیده لذا از لحاظ خصوصیات اقلیمی مختلف تأثیرپذیرفته و دارای شرایط آب و هوایی متغیری است. به طوری که آب و هوای معتدل کوهستانی در نواحی غربی و شمال غربی آن نمودار است. به طور کلی دارای زمستانهای سرد تا بسیار سرد و تابستانها معتدل تا گرم در مناطق مختلف می باشد.

در شمال غربی آن ادامة رشته کوههای زاگرس کشیده شده است تا از ارتفاعات آن می توان به کوههای بودجه، خود سنگ و کوه هفت سواران اشاره کرد. بیشترین وسعت شهرستان از جمله شهر خمین در دشت وسیعی تا به طرف شرق کشیده و بین 1500 تا 2000 متر از ارتفاع دارد، واقع است. سوغات این شهرستان، محصول لبنی، باغی و عسل است و غالباً فعالیتهای اقتصادی ساکنین آن دامپروری و کشاورزی است.

برخی از مراکز دیدنی و فرهنگی و تاریخی شهرستان خمین عبارتند از : مجموعه تاریخی بیت امام (ره) امامزاده ابوطالب- امامزاده اسماعیل _ رودخانه خمین- امامزاده عبدالله بن علی (ع).  

جغرافیای سیاسی

پس از مستقل شدن خمین از محلات و قبل از آن گلپایگان خمین و روستاهای آن بخش کمره را تشکیل می دادند در حال حاضر شهرستان خمین یکی از شهرستان های استان مرکزی می باشد که تا قبل از دیماه 1358 از شهرستان های استان مرکزی سابق ( استان تهران ) محسوب می شد شهرستان خمین به وسعت 73/2208 کیلومتر مربع 5/7 درصد کل استان از شمال شرقی به محلات از شمال غربی به اراک و از شرق به بخش مرکزی از شهرستان محلات و از جنوب به بخش مرکزی از شهرستان گلپایگان و از مغرب به بخش چاپلق ( غربی ) از شهرستان الیگودرز محدود است، نزدیک ترین شهر به آن گلپایگان در فاصله 41 کیلومتری آن و فاصله آن تا تهران 323 کیلومتر می باشد شهرستان خمین دارای 182 روستا با 13854 خانوار و 73618 نفر می باشد این شهرستان دارای بک بخش مرکزی و 7 دهستان به اسامی و مشخصات ذیل می باشد دهستان آشناخور ( با 13 آبادی و 1209 خانوار و 7225 نفر جمعیت ) دهستان چهارچشمه ( با 28 ابادی و 1808 خانوار و 10593 نفر جمعیت ) دهستان حمزه لو ( با 24 ابادی 1811 خانوار و 9029 نفر جمعیت ) دهستان خرمدشت ( با 31 ابادی 2467 خانوار و 13761 جمعیت ) دهستان رستاق ( با 21 آبادی 1754 خانوار و 9807 نفر جمعیت ) دهستان صالحان ( با 35 آبادی 3055 خانوار و 14876 نفر جمعیت ) و دهستان گله زن ( با 30 ابادی 1800 خانوار و 8335 نفر جمعیت) می باشد ( لازم به ذکر است اطلاعات فوق مربوط به سال 1370 می باشد)

جغرافیای اقلیمی

شهرستان خمین در 50 درجه دقیقه طول و 33 درجه و 38 دقیقه عرض جغرافیایی قرار گرفته است و در قسمت جنوب استان مرکزی و تقریبا" در مرکز ایران قرار دارد ارتفاع آن از سطح دریا 1815 متر می باشد میزان بارندگی آن نزدیک به 340 میلیمتر است و زمستانی طولانی و سرد ¸تابستانی معتدل دارد از مهمترین کوهها و ارتفاعات این شهرستان کوههای بوجه انگشت لیس خودسنگ، دز، شنی، و کوه هفت سواران را می توان نام برد.

محیط طبیعی

شهرستان خمین در دشتی نسبتا" همواره قرار گرفته که از اطراف کوههای مختلفی آن را در بر گرفته اند. معروفترین ارتفاعات این شهرستان عبارتند از : کوه الوند به ارتفاع 2111 متر، کوه انگشت لیس، کوه بوجه سلطان و کوه دز.

پوشش گیاهی

پوشش گیاهی ای که در سطح در شهرستان خمین دیده می شود به طور تقریبی یکسان و یک شکل می باشد. بیشتر پوشش منطقه عمدتا" بوته و از لحاظ مراتع فقیر می باشد گونه های گیاهی بومی محل شامل: گون، کتیرا، پونه، کنگر، خارشتر، ملو، لاله سرخ و زرد می باشند.

پوشش جانوری

منطقه خمین دارای پوشش جانوری متنوعی است به طور کلی محیط کوهستانی و جلگه های ناهموار محیط مساعدی برای پرورش حیوانات غیر اهلی می باشند. خوک، گرگ، روباه، بز کوهی، آهو، قوچ، عقاب، کبک، تیهو، قوش، انواع مرغابی، اصلی ترین عناصر شکل دهنده پوشش جانوری منطقه می باشند.

منابع آب

در حال حاضر منابع آبی مهم منطقه شامل: 308 رشته قنات، 150 چشمه، 654 حلقه چاه عمیق، سه سد خاکی و دو رودخانه فصلی به نامهای نیشهر و رودخانه خشک و رودخانه دائمی خرقاب می باشد.

شرایط اجتماعی

این شهر به علت این که زادگاه رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران می باشد از قداست خاصی برخوردار است جمعیت آن در سال 70 برابر با 121801 نفر ( 62104 مرد و 59697 زن ) با نسبت جنسی 03/104 بوده است که از این میان 47961 نفر ( 24537 نفر مرد و 23424 نفر زن ) در نقاط شهری و 73840 نفر ( 37567 نفر مرد و 36273 نفر زن ) در نقاط روستایی زندگی می کرده اند لازم به ذکر است جمعیت این شهرستان بیشتر روستایی است تراکم جمعیت 52 نفر در کیلومتر مربع می باشد 76% این جمعیت با سواد که از این تعداد 49% زن و 51 % مرد می باشند ضریب رشد سالانه جمعیت شهرستان در طی سال های ( 70- 65 ) 78/1 درصد بوده است.

شرایط اقتصادی

اشتغال و کسب معیشت در سطح این شهرستان به ترتیب ذیل است. 1- کشاورزی 2- دامپروری 3- قالی بافی 4- تجارت، کارمندی، کاگری و حمل و نقل محصولات عمده کشاورزی آن سیب زمینی، پیاز لوبیا، جو و غیره می باشد همچنین این شهرستان دارای 5 کارخانه صنعتی 4 مرکز تولید شیر و حدود 14 کارخانه سنگبری و. . می باشد.
پیشینه شهرستان خمین
محدوده شهرستان خمین امروزی، در گذشته جزئی از ناحیه پهناور بلاد جبال (عراق عجم ) بوده که در طول تاریخ نامهای گوناگونی به خود گرفته است. «یونانیان آن را مدیا می گفتند » چه آنجا سرزمین ماد بوده است. در متون جغرافیای اسلامی به نامهای کوهستان، جبال، جبل، قهستان، قوهستان و بالاخره عراق عجم نامیده شده است. بعد ها قسمت وسیعی از عراق عجم را تیمره نام نهادند و سپس تیمره به تیمره علیا و تیمره سفلی تقسیم شد که تیمره علیا، محدوده کنونی شهرستان خمین بوده است. از منابع محدود چنین بر می آید که شهرت تیمره و خمین پیش از اسلام و قرون اولیه اسلامی بیش از دوره های بعد بوده است و آخرین منابعی که در آن از تیمره نام برده شده مربوط به قرن پنجم و هفتم هجری است و پس از آن تا چهارصد سال منابعی که روشنگر وضعیت ناحیه باشد در دست نیست. لیکن در کتاب نزهت القلوب مربوط به قرن هشتم هجری از ویژگی های ناحیه فوق سخن به میان آمده که نشان می دهد به احتمال زیاد نام تیمره در زمان تألیف به « کمره » تبدیل یافته و گلپایگانی ها آن را کمردی خوانده اند. نام « خمین » در منابع به صورت خمهین، حمهین، خهبین، خماهین آمده است و برای اولین بار در کتاب تاریخ پیامبران و شاهان که هزار سال پیش نگاشته شده به نام خیمن اشاره شده است.

بیت امام خمینی (ره)


از دیگر مکان ها و منازل مقدس و مورد ادب و احترام مردم ایران بویژه استان مرکزی منزلی است که حضرت امام خمینی (ره) رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران در آن متولد شده، زندگی نموده و بنا و چهار چوب شکل گیری انقلاب اسلامی ایران را در اندیشه خود پرورانده است.
این بنا در محله سه پل شهر خمین و در شمال رودخانه خمین در حدود 170 سال پیش ساخته شده است.

سید احمد جد حضرت امام بعد از مهاجرت به خمین این عمارت رابه مبلغ یکصد تومان در تاریخ 15 ربیع الثانی 1255 هجری قمری به مساحت حدود 4300 متر مربع از شخصی به نام محسن خان خریداری می نماید.

 بیت پدری امام (ره) از جمله محدود منازل قدیمی ایران است که از 4 حیاط برخوردار بوده است. اتاق های زمستان نشین و تابستان نشین، آشپزخانه، تالار، شبستان، گلخانه، جلو خان، برج، انبار، باربند، طویله، آبنما، باغچه، هشتی و راهرو، از جمله بناهای ساخته شده در این مجموعه است. هر یک از 4 حیاط با اتاق های اطراف آن کاربردی خاص داشته است. چنانکه از حیاط بیرونی برای تدریس و جلسه های گفتگو در مورد مباحث دینی استفاده می شده و از حیاط اندرونی برای زندگی خانواده مرحوم حاج شیخ مصطفی پدر امام خمینی (ره) استفاده می شده است. حضرت امام در یکی از اتاق های حیاط ورودی نیستان متولد شده است. این مجموعه در تاریخ 9/1/1378 به شماره 2295 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

سنگ نگاره ها

یکی از مهمترین و شاید کاملترین مجموعه های سنگ نگاره کشور که در خمین قرار دارد، نمادها، کتیبه ها و سنگ نگاره های تاریخی منطقه تیمره است، این نگاره ها که ناشی از تجربیات عینی و باورهای اعتقادی و فرهنگی نیاکان ما می باشد بر دل صخره های متعددی در بخش جنوبی استان مرکزی دیده می شود. آن زمان که خط و نگارشی وجود نداشته و آدمی مجبور بوده، مجموعه اطلاعات معیشتی و شکار، حفاظت، و اعلام خطر، آیین و رسومات و شیوه زندگی را از طریق نقش و نگاره ها به دیگران منتقل نماید، این سنگ نگاره های انحصاری بوجود آمده است. با مروری بر صفحه های صخره ای سخت منطقه خمین و گلپایگان در می یابیم که چگونه انسان های اولیه دانش و تجربه کسب شده خود را از طریق این نمادها به نسل های بعد از خود انتقال داده اند.
تنگ غرقاب – قیدو در کنار رودخانه گلپایگان در شرق شهرستان خمین و روستای فرنق، آشنا خور، هاجیله رضا آباد، نور آباد و نصر آباد و آشمسیان در اطراف رودخانه خمین و کنار سد جباده از جمله مهمترین مراکزی است که دارای بیشترین سنگ نگاره می باشد.
دکتر مرتضی فرهادی در کتاب موزه هایی در باد تعداد سنگ نگاره های موجود در تنگ غرقاب قیدو و همچنین سرشاخه های رودخانه خمین و گلپایگان را بالغ بر 25 تا 30 هزار عدد برآورد نموده است. عمده نگاره ها مربوط به جانوران بویژه بز کوهی و شکار آنان توسط انسان است. در این نگاره ها ابزار اصلی شکار انسان تیر و کمان و نیزه بوده است. با بررسی های صورت گرفته، تصاویر پستانداری همانند بزکوهی، قوچ، پلنگ، گرگ، گوزن، شیر، گراز، آهو، گورخر، شتر و پرنده گانی همانند کبک، بوقلمون، هد هد و درنا، بیشترین نگاره ها را تشکیل می دهد. شکار با چماق، کمند، چنگک تصاویر شکارچیان سوار بر اسب، رقصهای جادویی، زنان باردار و زایش آدمی، نبردهای پهلوانی و جنگ های تن به تن از دیگر تصاویر قابل توجه می باشد.
از دیگر سنگ نگاره های موجود در منطقه می توان به سنگ نبشته ها و کتیبه های تنگ غرقاب در صخره کتیبه دار و چم اسبه اشاره نمود که نشانگر شروع کتابت و استفاده از حروف و اشکال برای نگارش است. 
 

قلعه سالار محتشم  

این قلعه در شهر خمین و مربوط به دوره قاجار است که از نظر ساخت کالبدی و معماری بسیار ارزنده می باشد. سبک معماری، تزئینات و فضای داخلی، اسکلت ساختمانی و نوع مصالح به کار رفته آن را به صورت یک اثر معماری بی نظیر در آورده است. بنا بر شواهد وسعت این قلعه در گذشته بسیار بیشتراز وضعیت کنونی بوده است. در حال حاضر این بنا دارای دیوار های بلند در چهار طرف است که در سمت جنوب آن بر روی یک دیوار یک اثر تزئینی بنام کلاه فرنگی وجود داشته که محوطه و ساختمان اصلی را تشکیل می داده است.
ساختمان اصلی شامل چند اتاق تو در تو است که فضای داخلی توسط رف ها و مجسمه هایی که نشان از فرهنگ منطقه ندارد تزئین شده است. در یکی از اتاق ها اسناد و عکسهای متعلق به خاندان سالارالدوله، زینت دیوار شده است. در جلوی اتاق ها یک ایوان بزرگ قرار داشته که از دو طرف پلکان به حیاط ارتباط دارد. نمای بیرونی ساختمان اصلی بوسیله ستونهای گچبری زیبا و سر در های مزین شده، بسیار جلب توجه می کند.

کبوترخانه ها

در منطقه جغرافیایی خاصی از روستاهای کمره، ساختمان های منفرد، بزرگ و کنگره داری ساخته شده است که اکثر آنها در میان زمینهای مزروعی و گندمزارها و در اطراف رودخانه قرار گرفته اند. بناهای کنگره داری که نوار سفیدی از گچ در چهار طرف دیوارها وکنگره های اطراف سقف آنها کشیده شده و دسته های کوچک و بزرگ کبوتر در حول و حوش آن در پروازند یا روی تیرک های آن نشسته اند. کشاورزان بدین روش از فضله های این کبوتران برای تقویت زمینهای کشاورزی خویش یاری می گیرند. کبوترخانه رازان اخیرا توسط سازمان میراث فرهنگی مورد بازسازی قرار گرفته است.

تیمچه بازار

این تیمچه تنها بازمانده بازار سنتی خمین است که با سقف گنبدی در مکانی گود و به صورت هشت ضلعی قرار دارد. گنبد سقف از خارج به وسیله کاهگل پوشیده شده است. مصالح آن از آجرهای مربعی است. و در داخل گنبد، فضاهایی به عنوان نورگیر تعبیه شده است. از این تیمچه در حال حاضر هیچگونه بهره برداری توریستی انجام نمی گیرد و این خود باعث شده که این اثر سنتی و تاریخی رو به تخریب گذارد. جاذبه های مذهبی خمین
امامزاده اسماعیل

 این بقعه در 10 کیلومتری شمال خمین و در روستای یوجان می باشد. ایشان از نوادگان امام موسی کاظم علیه السلام می باشند. ساختمان این امامزاده از معماری خاصی برخوردار است.
این بقعه دارای ایوان بزرگ و فضاهای اصلی به صورت کثیر الاضلاع منتظم و در ورودی به عنوان در اصلی است. درهای داخل بقعه منبت کاری شده از دوران صفویه می باشد، که دارای تزئینات گل و بوته اسلیمی هستند. تاریخ روی در مربوط به سال 1022 قمری می باشد. قبر منور را ضریحی چوبین در بر گرفته است.

امامزاده اهل بن علی

در 20 کیلومتری جاده خمین اراک و در کنار روستای خشتیجان روستای امامزاده وجود دارد که در این روستا اهل بن علی بن علی بن حسین برادر سهل بن علی در آستانه شازند مدفون است، بنای رفیع و جدیدی بر روی قبر ساخته شده و همچنین بقعه دارای ضریح زیبایی می باشد.

امامزاده ای عبدالله ریحان

2 کیلومتری جنوب غربی خمین در روستای ریحان امامزاده ای بنام عبدالله بن علی وجود دارد. طبق گفته اهالی محل، جنازه این امامزاده در سال 1354 به هنگام خاکبرداری از محل به شکل کاملا سالم دیده شده و متعاقب آن 2 جنازه سالم دیگر که گویا پسران آن امامزاده هستند در محل یافت شده است. هم اکنون نیز تاسیساتی در کنار مرقد آن بزرگوار در حال ساخت وساز است مرقد دارای ضریحی زیبا و گنبدی نوساز است.

امامزاده حسن طیب آباد

مزار ایشان در 26 کیلومتری جنوب خمین در روستایی به نام طیب آباد قرار دارد. ایشان از نوادگان امام موسی بن جعفر علیه السلام می باشند. ساختمان بقعه از دو فضا یک فضای مربع مستطیل و یک فضای هشتی در کنار هم ترکیب شده است. بر فراز هشتی گنبدی مخروطی قرار گرفته است. قدمت این بنا به دوره ایلخانی می رسد.

امامزاده خدیجه خاتون

در حشمتییه خدیجه خاتون دختر امام موسی کاظم علیه سلام دفن گردیده و بر روی مزارش بقعه و ضریح زیبایی قرار دارد. حشمتییه در حدود 5 کیلومتری جنوب غربی خمین واقع شده است. این روستا مرکز سکونت تابستانی حشمت الدوله بوده و در آن برای خود عمارتی ساخته که هم اکنون ویرانه های آن پابرجاست.

امامزاده سلیمان دهنو

مزار ایشان در 31 کیلومتری خمین در روستای دهنو با گنبد زنگوله ای بزرگ جلوه گر است. که در میان مردم به امامزاده سلیمان معروف است. ایشان از نوادگان امام سجاد می باشند. در زیر گنبد 2 قبر با یک سنگ نوشته بسیار قدیمی وجود دارد که در ضریح مشبک چوبین محافظت می گردد. سنگ قبر به لحاظ قدمت و سبک ویژه خط از بار فرهنگی و ارزش تاریخی برخوردار می باشد. در اطراف دهنو سرچشمه رضا آباد با چشم اندازی زیبا و کوه هفت سواران محل گذران اوقات فراغت مردم منطقه می باشد.

امامزاده عبدالله زورقان

در روستای زورقان در حدود 15 کیلومتری شمال شرق خمین عبدالله بن امام موسی کاظم علیه السلام بر روی تپه ای رفیع مدفون استکه اخیرا تمام بنا نوسازی و ضریح کوچک و زیبایی نیز بر روی قبر آن بزرگوار نهاده اند، همچنین در ر

/ 1 نظر / 74 بازدید
نبوي

سلام. مطلبتون در خصوص خمين(سرزمين آبا و اجداديم) كامل و عالي بود ، بسيار لذت بردم. موفق باشيد.